ललितपुर, १० जेठ । किरात जातीहरुले हरेक वर्ष वैशाख शुक्ल पूर्णिमाका दिन भूमेस्थानहरुमा पूजा आराधना गरी उभौली मनाउँदैछन् । बालीनाली लगाउनुअघि विभिन्न गाउँठाउँमा रहेका भूमेस्थान लगायत प्राकृतिक स्थलहरुमा राम्रोसँग फलोसफुलोस् भनी प्रकृतिको पूजा आराधना गरिने परम्परा किरात जातीहरुमा रहेको छ ।
किरात रार्ई जातीहरुले साकेला उभौली, लिम्बु याक्थुङहरुले यक्वा तङनाम, सुनुवारहरुले जत्ना ष्याँदर र याक्खाहरुले युच्याङ् नामदिई यो पर्व मनाउने प्रचलन रहेको छ । जब गर्मी बढ्न थाल्छ यो समुदायका मानिस बेँसीबाट लेकतिर उँभो लाग्ने प्राकृतिक चलन रहेको इतिहास भेटिन्छ । त्यसैले यस पर्वलाई उभौली भन्ने गरिएको छ । वैशाख शुक्ल पूर्णिमादेखि चराचुरुङ्गीलगायत जङ्गली जनावर पनि उँभो लाग्ने किरात समुदायको विश्वास छ । त्यसैगरी नदीनालामा रहने माछा पनि गर्मीबाट बच्न बेँसीको नदीबाट लेकतिर लाग्ने समय पनि यहि रहेको उनीहरुको भनाइ छ ।
मार्गशीर्ष शुक्ल पूर्णिमाका दिन बाली भित्र्याएर जाडो छल्न बेँसी झरेका किरातीहरु आजदेखि उँभो लाग्छन् । उँभोको अर्थ खेतीपाती अन्न राम्रो फलोस् होस्, धेरै होस्, उन्नति होस् भन्ने भनाइ पनि रहेको छ । यस पर्वका अवसरमा किरात राईहरुले चण्डी नाँचसमेत नाच्ने गरेका छन् । यसै कारण वैशाख शुक्ल पूर्णिमाको दिनलाई चण्डी पूर्णिमा पनि भनिन्छ । यसैगरी अन्य किराती जातीहरुले पनि आ–आफ्नो परम्परा अनुसारको नाचगान गर्ने चलन रहेको छ ।
हरेक चण्डीपूर्णेमा राजधानीमा ललितपुरको हात्तीवनमा रहेको साकेलास्थानमा पूजा आराधना गरि किराँत राई यायोक्खाले साकेला अर्थात चण्डी नाँच नाच्ने गरेको छ । त्यसैगरी सोही स्थानमा किरात याक्थुङ चुम्लुङ्ले पनि केलाङ सहित विविध कार्यक्रम गरि मनाउँदै आइरहेको छ ।
यसैगरी विशेष गरेर प्रदेश १ मा रहेको विभिन्न सांस्कृतिक स्थलहरुमा आजबाट जेष्ठको मसान्तसम्म विविध कार्यक्रम गरि यो पर्व मनाउने परम्परा रहेको छ । खोटाङ, भोजपुर, उदयपुर, सोलुखुम्बु, ओलढुंगा, संखुवासभा, धनकुटा, सुनसरी, मोरङ, झापा, इलाम, पाँचथर, तेह्रथुम र ताप्लेजुङ्को सांस्कृतिक स्थलहरुमा किरात राई यायोक्खा, किरात याक्थुङ चुम्लुङ, सुनुवार सेवा समाज र याक्खा छुम्माले आफ्नो जातीय परम्परा र सांस्कृकि परम्परा अनुसार यो पर्व मनाउने चलन रहेको छ ।
किरातीहरुले मार्गशिर्ष शुक्ल पूर्णिमामा उधौली र वैशाख शुक्ल पूर्णिमाका दिन उभौली पर्व यि दुई पर्वहरुलाई विशेष महत्वका साथ मनाउने प्रचलन रहेको छ ।
दमक । किरात याक्थुङ चुम्लुङले लिम्बुवान र तत्कालीन गोर्खा राज्यबीच भएको ऐतिहासिक नुनपानी सन्धिको २५२औँ वर्ष स्मरण गर्दै प्रधानमन्त्रीका नाममा ज्ञापनपत्र बुझाएको छ । किरात याक्थुङ चुम्लुङ केन्द्रीय कार्यसमितिको समन्वयमा विभिन्न संघसंस्था र राजनीतिक दलका...
प्रवास । मलेसियाको जोहोर बारुस्थित JO Hotel JB मा आयोजित किराँत याक्थुङ चुम्लुङ जोहोरको प्रथम अधिवेशन–२०२६ सम्पन्न भएको छ । अधिवेशनले हरि वाजी लिम्बुको अध्यक्षतामा नयाँ समिति गठन गरेको छ । किराँत याक्थुङ चुम्लुङका संघीय...
स्पेनले दोस्रोपटक विश्वकप फुटबलको उपाधि चुमेको छ । सोमबार विहान न्यु जर्सीको मेटलाइफ रंगशालामा भएको खेलमा डिफेन्डिङ च्याम्पियन अर्जेन्टिनालाई अतिरिक्त समयमा १–० गोलले पराजित गरेको हो । स्पेनले खेल पूर्ण रूपमा आफ्नो नियन्त्रणमा राखेको थियो ।...
अशाेक चेम्जाेङ् मानव सभ्यताको विकास संगसँगै कृषि, संस्कृति र सामुदायिक जीवन पद्धति आपसमा गाँसिँदै गएको देखिन्छ । याक्थुङ (लिम्बु) समुदायमा पनि यही प्रक्रियाबाट प्रारम्भिक जीवनदेखि शिकार, वनजन्य खाद्य संकलन गर्ने, पशुपालनमा निर्भरता, क्रमशः स्थायी बस्ती...
प्रकाशक:
माङ्गेन्ना पब्लिकेशन एण्ड मिडिया प्रा.लि.
प्रदेश न १ , दमक–१, झापा
सूचना विभाग द.नं. २१४६/०७७-७८
कम्पनी दर्ता नं. २४५४५३/०७७-०७८
प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. २३१४/०७७-०७