दमक, १७ जेठ । लिम्बू याक्थुङ जातिको मौलिक सांस्कृतिक पहिचान बोकेको के अर्थात च्याब्रुङको संरक्षण, प्रवद्र्धन गर्दै अबको नव युवाहरुमा पुस्तान्तरण गर्ने उद्देश्यले इलामको माङसेबुङ गाउँपालिकामा च्याब्रुङ महोत्सव (केःलाङ् प्रदर्शन) को आयोजना भएको छ ।
माङसेबुङ गाउँपालिकाको आर्थिक सहयोगमा किरात याक्थुङ चुम्लुङ माङसेबुङ गाउँ कार्य समितिको आयोजनामा माङसेबुङ–१ स्थित गजुरमुखी धाममा एकदिने महोत्वसको आयोजना गरिएको हो ।
१ नं. प्रदेश (कोशी) का प्रमुख पर्शुराम खापुङको प्रमुख आतिथ्यतामा कार्यक्रमको उदघाटन गरिएको थियो । कार्यक्रममा माङसेबुङ तथा छिमेकी पालिकाहरु फाकफोकथुम, माई नगरपालिका, चुलाचुलीलगायत १० वटा पलिका तथा झापा र पाँचथर किरात याक्थुङ चुम्लुङ्बाट समेत महोत्सवमा सहभागिता रहेको थियो ।
महोत्सवमा सांस्कृतिक झाँकीसहित आदिवासी लिम्बू याक्थुङ समुदायको पहिचान झल्कने पोसाक लगाएर आफ्नो मौलिक नृत्य च्याब्रुङ नाच (केःलाङ) प्रदर्शन गर्ने, धान नाँच (याःलाङ), पालाम, हाक्पारे लगायतको प्रस्तुतिसहित र सांस्कृतिक पोसाकहरुको समेत प्रदर्शनी रहेको थियो । महोत्सवमा ५०० बढी च्याब्रुङ (केः) एकसाथ प्रर्दशन गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।
“केलाङ केवल नाँच वा बाजा मात्र होइन, यो लिम्बू याक्थुङ समुदायको इतिहास, सभ्यता र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको अमूल्य सम्पदा हो”, कियाचु माङसेबुङ अध्यक्ष मनरस लिम्बुले, “युवापुस्तालाई मौलिक संस्कृतिसँग जोड्दै यसको संरक्षण र पुस्तान्तरण गर्नु अहिलेको आवश्यकता रहेकाले हामीले महोत्सव आयोजना गरेका हौँ ।”

माङसेबुङ गाउँपालिकाको सात लाख रुपैयाँ सहयोगमा आयोजित उक्त कार्यक्रमले स्थानीय जातजातिको कला, संस्कृति र पहिचानको संरक्षण, प्रवद्र्धनमा माङसेबुङ गाउँपालिकाको प्राथिमकता रहेको हुँदा याक्थुङ समुदायको पहिचानलाई पुस्तान्तरण गर्न प्रेरित होस् भनेर कार्यक्रमको आयोजना गर्न सहयोग गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष हेमन्त राईले बताए ।
च्याब्रङ नाच (केःलाङ) को आफ्नै ऐतिहासिकता, नीति र प्रयोगको नियम रहेको जानकार तथा कियाचु केन्द्रीय सल्लाहकार मोहनसिंह थेवेले बताए । च्याब्रङ नाच (केःलाङ) विभिन्न जनावर र पशुपक्षीको अभिनय गर्दै समेत नाच्ने गरिन्छ । च्याब्रङ नाच (केःलाङ) मा परिवेश अनुसार च्याब्रुङको ताल पनि फरक हुन्छ । याक्थुङ जातिको विवाह, घर पैचो, उत्सव लगायत हर्सोल्लास कार्यहरुमा केःलाङ नाच्ने परम्परा रहेको छ । लिम्बू जातिले शताब्दीऔँ अघिदेखि नाच्दै आएको च्याब्रङ नाच (केःलाङ)लाई व्यवस्थित गर्न किरात याक्थुङ चुम्लुङसहित लिम्बू भाषा, संस्कृतिको क्षेत्रमा सक्रिय संघसंस्थाहरुले् प्रयास गर्दै आएका छन् । यद्यपी, राज्यले लगानी र संरक्षणकालागि चासो र तदारुकता नदेखाएको उनीहरुको गुनासो छ ।
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ को तथ्याङ्क अनुसार नेपालमा लिम्बू जातिको जनसंख्या तीन लाख ५९ हजार ३७९ रहेकामा इलाममा मात्र करिब ४५ हजार सात रहेको तथ्याङक छ ।

तस्वीरः सजन राइ