दमक, ५ भदाैं । मंगलबार झापाको दमकमा भव्यरुपमा गाईजात्रा मनाइएकाे छ । यहाँ रहेको नेवाः देय दवुको आयोजना तथा झिंगु समाज दमक नगर कमिटीको सहआयोजनामा गाईजात्रा सम्पन्न भएको हो ।

दमक ७ स्थित राधाकृष्ण मन्दिरबाट लाखे सहित निकालिएको र्‍याली सुर्ती लाइन हुँदै हनुमान मन्दिरबाट दक्षिणतर्फ पशुहाट जानेबाटोबाट इलाका प्रहरी कार्यालय अगाडी केहीबेर रोकिएर दमक चोकतर्फ लागेको थियो ।

प्रहरी कार्यालय पछाडीको पुरानो मालपोत कार्यालयबाट प्रवेश गर्दै पूर्व पश्चिम राजमार्गमा निस्केको र्‍याली आकाशे पुल पश्चिमपट्टि केही समय पानी पिउँन बिश्राम गरेको थियो । त्यसपछि ट्राफिक प्रहरी कार्यालय छिर्ने मोडबाट फर्किएको र्‍याली फर्निचर लाइनहँुदै शंखधर चोकमा फलफूल र खाजा खान बिश्राम गर्योे । त्यसपछि र्‍याली पुनः राधाकृष्ण मन्दिर अगाडिनै पुगेर समापन भएको थियो ।

एक वर्षभित्र दिवङ्गत भएका आफन्तको सम्झनामा आजका दिन गाई वा मानिसलाई गाईका रूपमा सिँगारी आ-आफ्ना क्षेत्रमा परिक्रमा गराउने र उनीहरूलाई श्रद्धालुद्वारा दूध, फलफूल, रोटी, चिउरा, दहीका साथै अन्न र द्रव्य दान दिने चलन छ । यसरी परिक्रमा गर्नाले वर्षभर मृत्यु भएका व्यक्ति गाईको पुच्छर समाई वैतरणी नदी पार हुन्छन् भन्ने धार्मिक विश्वास छ ।

राजा प्रताप मल्लले पुत्रशोकले विह्वल भएकी आफ्नी रानीलाई दुनियाँले पनि यस्तै शोक बेहोर्नुपर्छ भन्ने देखाउन ‘जनतालाई आ-आफ्नो घरका मरेका व्यक्तिका नाममा गाईजात्रा निकाली सहर परिक्रमा गराउनू’ भनी आज्ञा दिएका आधारमा यो पर्व सुरु भएको ऐतिहासिक तथ्य छ ।

यसबाट पनि रानीको मन शान्त हुन नसकेकाले विभिन्न प्रकारका प्रहसन तथा व्यङ्ग्यात्मक कार्यक्रम समेत गराउने आदेश दिएअनुरूप हास्यव्यङ्ग्यको प्रचलन चलेको हो भन्ने जनश्रुति पाइन्छ ।

प्रताप मल्लको पालादेखि प्रचलनमा आएको गाईजात्रा हनुमानढोकास्थित राजप्रासाद (राजदरबार) भएर जानुपर्ने प्रथा अहिलेसम्म पनि कायमै छ । देशका विभिन्न स्थानमा गाईजात्रा मनाइने भएपनि उपत्यकामा यसको विशेष रौनक देखिने गर्छ ।